Jako samodzielna nauka geologia istnieje od XVIII wieku. Wyniki poszczególnych działów geologii podstawowej wykorzystywane są do celów praktycznych w tzw. geologii stosowanej – (m. in. geologii złóż, hydrogeologii i geologii inżynierskiej).

Geologia inżynierska to dział geologii zajmujący się badaniem środowiska geologicznego, jego zmienności i ewolucji na potrzeby planowania przestrzennego oraz projektowania, wykonawstwa i eksploatacji obiektów budowlanych. Geologię inżynierską można więc traktować jako zbiór tych elementów wiedzy geologicznej, które są przydatne w racjonalnym projektowaniu obiektów budowlanych.

Geotechnika to interdyscyplinarna nauka o pracy i badaniach ośrodka gruntowego dla celów budowlanych – projektowania oraz realizacji różnego rodzaju budowli i nawierzchni drogowych. Geotechnika jako część inżynierii lądowej jest ściśle powiązana z geologią. Jej celem jest bezpieczne i ekonomiczne zaprojektowanie elementów budowlanych na styku z podłożem gruntowym (takich jak fundamenty czy mury oporowe).